Ekzema

Kontakt dermatit hangi klinik şekillerde olur?
Kontakt dermatit, iki şekilde oluşabilir. Irritan kontakt dermatit bazı maddelerin deriye doğrudan temas etmesi sonucu ortaya çıkan bir reaksiyondur. Temizlikçiler, kuaförler, hemşireler, mutfak işlerinde çalışanlar, inşaat işçileri ve metal endüstrisinde çalışanlarda bu kontakt dermatit formunun görülme oranı yüksektir.

Diğer kontakt dermatit şekli ise alerjik kontakt dermatitdir.Önceden herhangi bir allerjen maddenin teması ile duyarlanmış deriye aynı maddenin tekrar temas etmesi ile ortaya çıkan immünolojik (bağışıklık sistemi tarafından başlatılan) bir reaksiyondur. Kontakt dermatit tanısı konan hastaların yaklaşık % 25-30 kadarını allerjik kontakt dermatit oluşturmaktadır.

Alerjik kontakt dermatite neler sebep olur?
Allerjik kontakt dermatite neden olan başlıca allerjenler; antiseptik ajanlar, bitkiler (zehirli sarmaşık), elementler, giysiler, ayakkabılar, kozmetikler, lastik, plastik, lokal uygulanan ilaçlar, güneşten koruyucular ve parfümlerdir.

Bu alerjenler vücuda nasıl alınır?
Kontakt allerjenlerden bazıları ağız veya parenteral yol (enjeksiyon şeklinde) ile de vücuda alınabilir. Bu durumda kontakt temas kesilse bile dermatitin iyileşmediği görülür. Duyarlılık bulunan allerjen ile çapraz reaksiyon veren maddeler varsa bu maddeler ile de temasın kesilmemesi dermatitin kronikleşmesine neden olur. Nikel ve krom gibi çevremizde çok yaygın bulunan kontakt allerjenlerden tamamen sakınmak imkansızdır. Bu nedenle nikel ile kroma bağlı el dermatitleri kronikleşir ve uzun yıllar iyileşmezler.

İrritasyona bağlı oluşan kontakt dermatitler nasıl oluşur?
Deriye dışardan temas eden bir takım irritan (tahriş edici) maddelerin oluşturduğu lokal inflamatuar ve immünolojik olmayan, yani bağışıklık sistemi tarafından başlatılmayan, bir reaksiyondur. Tüm kontakt dermatit olgularının ortalama p’ini oluşturur. Maddelerin toksik etkisine bağlı olarak ortaya çıkar. Önceden duyarlılık (sensitizasyon) kazanılmış olması gerekmediğinden maddeyle ilk kez temas edilmesi sonrasında bile meydana gelebilir.

İrritan kontakt dermatite sebep olan maddeler nelerdir?
En çok irritan kontakt dermatit oluşturanlar, günlük yaşamda çok sık karşılaştığımız maddeler olan su ve sabundur. Su kurutucu olup, erozyona uğramış derilerde hücre hasarına neden olur. Sert sularda bulunan kireç ve magnezyum gibi maddeler de derinin çatlaklarında birikerek mekanik tahrişe neden olurlar. Sabunlar deriyi alkalileştirir (nötr yapısını bozar) ve yağdan arındırarak kalsiyum ile magnezyum çökmesine yol açarlar.

İrritan kontakt dermatit oluşturan diğer irritan maddeler; su, sabun, deterjanlar, alkaliler, asitler (sülfürik asit, asetik asit, hidroklorik asit, nitrik asit), organik çözücüler (beyaz ispirto, dizel yağı, fuel oil, gaz, tiner, benzen, aseton), okside edici ajanlar (benzoil peroksit, sodyum hipoklorit), bitkiler (turunçgillerin kabuğu, sarımsak, baharatlar, soğan), fiziksel ve mekanik faktörler (sıcak, soğuk, rüzgar, nem, güneş ışığı), flasterler ve topikal ilaçlardır (katran, antralin, potasyum permanganat, jansiyon moru).

Alerjik hastalığın tanısı zor mudur?
Alerjik hastalıkların tanısı hekimin alerjeni araması, bulması ve hastasını ondan saklaması ile mümkündür. Alerji tanısı zordur. Tanıda ;

1. Yama testi: Gündelik hayattaki kimyasallerin sırt bölgesine yapıştırılıp 48.saat-72 saat- 96 saat ve 7. gün etkilerinin incelenmesi ile kullanılır.
2. Prick test: Solunumsal alerjenleri aramada kullanılan ön kola bu alerjenlerin temas ettirilip etkilerin gözlenmesi.

Tedavide tanı konulur. Hastanın kullandığı tüm kozmetik veya kozmetik olmayan ürünlerin hammaddeleri ile sorgulanır. Bu alerjen ürünlerin yerine doğru nonalerjik ürünler veya bazen de ürünsüz bir yaşam modeli oluşturulur.