Do\u011fum kontrol\u00fc aile planlamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir konudur. Genel amac\u0131 gebeli\u011fin \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle engellenmesini sa\u011flamakt\u0131r. Korunma i\u00e7in her iki taraf\u0131nda kullanabilece\u011fi metotlar vard\u0131r.<\/p>\n
Do\u011fum kontrol y\u00f6ntemleri yedi ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanabilir ve k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemi d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm\u00fc tekrar gebeli\u011fe imk\u00e2n sa\u011flamaktad\u0131r. Bunlar Do\u011fal y\u00f6ntemler ile korunma, Bariyer yoluyla korunma, Do\u011fum kontrol haplar\u0131 ile korunma, Enjeksiyon yolu ile korunma, Deri alt\u0131na yerle\u015ftirilen implantlar ile korunma, Rahim i\u00e7ine yerle\u015ftirilen spiraller yolu ile korunma (R\u0130A), Cerrahi m\u00fcdahale (K\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma)y\u00f6ntemi olarak s\u0131ralanabilir.<\/p>\n
Daha ziyade kad\u0131n\u0131n rahim a\u011fz\u0131 salg\u0131s\u0131 ve kontrol\u00fc, v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 kontrol\u00fc, regl d\u00f6nemine g\u00f6re tarih takibi, ili\u015fkide erke\u011fin geri \u00e7ekilmesi ve meninin vajina d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131 olarak s\u0131ralanabilir. Do\u011fum kontrol y\u00f6ntemi oldu\u011funa inan\u0131lan ancak hi\u00e7bir etkisi olmayan halk aras\u0131nda uygulanan bir di\u011fer yol ise ili\u015fki sonras\u0131 vajinan\u0131n y\u0131kanarak spermlerden temizlenmesidir.<\/p>\n
Bu y\u00f6ntemde spermin \u00e7e\u015fitli yollar ile rahme giri\u015fi engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Kad\u0131nlar i\u00e7in Diyafram, Erkekler i\u00e7in Kondom (Prezervatif) denilen kau\u00e7uktan yap\u0131lma \u00fcr\u00fcnler mevcuttur. Diyafram kad\u0131nlar rahim giri\u015fini \u00f6tmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r ve beraberinde uygulanan bir jel (sperminist) burada kalan spermin \u00f6lmesini sa\u011flar. Kondom (Prezervatif) erke\u011fin cinsel organ\u0131na tak\u0131lan bir k\u0131l\u0131ft\u0131r ve yine spermin \u00f6lmesine yard\u0131mc\u0131 jel (sperminizt) i\u00e7eri\u011finde mevcuttur, ayr\u0131ca cinsel yolla bula\u015fan bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Bu hormonel bir y\u00f6ntemdir. \u0130\u00e7eri\u011fi bak\u0131m\u0131nda iki \u00e7e\u015fit do\u011fum kontrol hap\u0131 vard\u0131r ve her ikisi i\u00e7in de doktora dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Birisi sadece Progesteron hormonu i\u00e7erir ve yan etkileri \u00e7ok daha azd\u0131r, etkisi %96’d\u0131r. Di\u011feri hem Progesteron hem de Ostrojen hormonu i\u00e7erir ki farkl\u0131 rahats\u0131zl\u0131klara kar\u015f\u0131 olumlu ve olumsuz \u00f6zellikleri bulunmaktad\u0131r. Her iki hormonu da i\u00e7eren bu haplar\u0131n etkisi %99,9 olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k mutlaka doktora dan\u0131\u015f\u0131larak al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kullan\u0131m \u015fekilleri ayn\u0131d\u0131r, 21 g\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k bir kutuda 21 hap bulunmaktad\u0131r. Adet’in ilk g\u00fcn\u00fc ilk hap her g\u00fcn ayn\u0131 saate al\u0131narak kutu bitimine kadar devam edilir ve 7 g\u00fcn ara verilir, bu adet s\u00fcrecini ba\u015flat\u0131r ve takriben yeni kutuya ba\u015flan\u0131r. Kullan\u0131ma ilk ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda etkisi daha d\u00fc\u015f\u00fck olmakla birlikte yan\u0131 s\u0131ra farkl\u0131 bir y\u00f6ntem daha kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. Son y\u0131llarda i\u00e7inde 28 hap bulunan do\u011fum kontrol haplar\u0131 da \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, bu haplarda ara verilmez, fakat adet olunur.<\/p>\n
Ayda bir estrogen + progesteron i\u00e7eren veya 3 ayda bir yap\u0131lan Progesteron i\u00e7eren ilac\u0131n i\u011fne ile kas i\u00e7ine uygulanmas\u0131d\u0131r. Koruyuculu\u011fu %98’dir. Ki\u015finin durumuna g\u00f6re olumlu veya olumsuz yan etkileri olabilece\u011fi i\u00e7in mutlaka doktora dan\u0131\u015f\u0131larak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u00e7eri\u011fin de yine Progesteron vard\u0131r ve \u00e7e\u015fitli formlarda bulunabilir. Kolun i\u00e7 k\u0131sm\u0131na basit bir cerrahi y\u00f6ntemle yerle\u015ftirilir, 5 y\u0131l s\u00fcreyle hormon salg\u0131layarak koruma sa\u011flar. Olduk\u00e7a etkili bir y\u00f6ntemdir ancak ki\u015finin durumuna g\u00f6re yan etkiler g\u00f6sterebilir bu y\u00fczden mutlaka doktor kontrol\u00fcnde kullan\u0131m\u0131na karar verilmelidir.<\/p>\n
D\u00fcnyada kullan\u0131m\u0131 en yayg\u0131n y\u00f6ntemlerden biri olup tak\u0131lmas\u0131 ve \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a basittir, regl d\u00f6neminde uygulan\u0131r. Rahim i\u00e7ine yerle\u015ftirildikten sonra 10 y\u0131l kadar kalabilir. E\u011fer d\u00fc\u015ferse kendili\u011finden vajinadan at\u0131l\u0131r. Katk\u0131s\u0131z, bak\u0131rl\u0131 ve hormonlu olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fittir ve T\u00fcrkiye’de genellikle bak\u0131r i\u00e7erikli spiraller kullan\u0131lmaktad\u0131r. Emziren anneler i\u00e7in uygun olup, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n engellenmesine herhangi bir olumlu etkisi yoktur.<\/p>\n
Genel olarak geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck olan bir y\u00f6ntemdir. Kad\u0131nlarda farkl\u0131 birka\u00e7 y\u00f6ntem uygulanabilir ve bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda tekrar gebelik imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Kad\u0131nlarda ve erkeklerde t\u00fcplerin ba\u011flanmas\u0131 ya da yak\u0131lmas\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayabilen y\u00f6ntemler olmakla birlikte yeterince \u00e7ocuk sahibi olan ve ya\u015f\u0131 30’u ge\u00e7mi\u015f ki\u015filere \u00f6nerilmektedir. T\u00fcplerin ba\u011flanmas\u0131 y\u00f6nteminde daha sonra m\u00fcdahale ile geri d\u00f6n\u00fc\u015f sa\u011flanabilir ama garantili bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. Bu y\u00f6ntemlerde bireylerin 18 ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 ve evli \u00e7iftlerin e\u015flerinin r\u0131zas\u0131 olmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n
Birbirinden farkl\u0131 y\u00f6ntemler oldu\u011fu i\u00e7in genel bir yan etkiden bahsedilemez. Her y\u00f6ntemin kendine \u00f6zel yan etkileri vard\u0131r ve bu ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilir. Kimi ki\u015filerde \u00f6zellikle hormon deste\u011fi olarak al\u0131nan ila\u00e7lar mevcut olabilecek di\u011fer hastal\u0131klarda olumlu ya da olumsuz etki g\u00f6sterebilir. Adet s\u00fcresini ve yo\u011funlu\u011funu azaltabilir. Rahim i\u00e7i ara\u00e7larda zaman zaman a\u011fr\u0131 ve kanama olabilir. Spiral ve \u0130mplantlar adet d\u00fczensizli\u011fine sebep olabilir. Bariyer y\u00f6ntemi ile korunmada kullan\u0131lan malzemenin y\u0131rt\u0131lma ihtimali m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu y\u00fczden hi\u00e7bir y\u00f6ntem %100 koruma vaat edemez. Bariyer y\u00f6ntemi d\u0131\u015f\u0131nda ki t\u00fcm y\u00f6ntemlerin se\u00e7iminde mutlaka konun uzman\u0131 bir doktora dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Do\u011fum kontrol\u00fc kontroll\u00fc ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nem te\u015fkil etmektedir. Kontrols\u00fcz n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 sosyal ve ekonomik anlamda \u00fclkelerin olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Ayr\u0131ca anne sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de ya\u015f ya da sa\u011fl\u0131k durumuna g\u00f6re baz\u0131 gebelikler risk yaratmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Erken ya\u015flarda (18 \u00f6ncesi) veya 35 ya\u015f sonras\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen gebeliklerde, gebelik sonras\u0131 en az 2 y\u0131l ara vermeden olu\u015facak yeni bir gebelik b\u00fcy\u00fck riskler ta\u015f\u0131yabilir. Annede var olan farkl\u0131 bir hastal\u0131k hamilelik ile daha riskli bir hal alabilir. Olumsuzluk yaratacak bu gibi durumlar\u0131n \u00f6nlenmesi ad\u0131na aile planlamas\u0131 ve do\u011fum kontrol y\u00f6ntemleri olduk\u00e7a \u00f6nem arz eden konulard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do\u011fum Kontrol\u00fc Nedir? Do\u011fum kontrol\u00fc aile planlamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir konudur. Genel amac\u0131 gebeli\u011fin \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle engellenmesini sa\u011flamakt\u0131r. Korunma i\u00e7in her iki taraf\u0131nda kullanabilece\u011fi metotlar vard\u0131r. Do\u011fum Kontrol Metotlar\u0131 Nelerdir? Do\u011fum kontrol y\u00f6ntemleri yedi ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanabilir ve k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemi d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm\u00fc tekrar gebeli\u011fe imk\u00e2n sa\u011flamaktad\u0131r. Bunlar Do\u011fal y\u00f6ntemler ile korunma, Bariyer yoluyla korunma, Do\u011fum kontrol haplar\u0131 ile korunma, Enjeksiyon yolu ile korunma, Deri alt\u0131na yerle\u015ftirilen implantlar ile korunma, Rahim i\u00e7ine yerle\u015ftirilen spiraller yolu ile korunma (R\u0130A), Cerrahi m\u00fcdahale (K\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma)y\u00f6ntemi olarak s\u0131ralanabilir. Do\u011fum Kontrol\u00fcnde Do\u011fal Y\u00f6ntemler \u0130le Korunma Nas\u0131l Olur? Daha ziyade kad\u0131n\u0131n rahim a\u011fz\u0131 salg\u0131s\u0131 ve kontrol\u00fc, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2694,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[70],"tags":[],"class_list":["post-3009","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kadin-sagligi-ve-hastaliklari-en"],"yoast_head":"\n